Me klør kvarandre på ryggen i overført tyding

To gonger i veka møter eg 20 år gamle Dania for å klø henne på ryggen og bli klødd tilbake.

Det byrja slik: Eg var på café og la merke til at den vevre servitrisa snakka ein bißchen engelsk. Eg tok mot til meg og spurte om ho kunne tenkja seg å møtast for å snakka litt saman, ein halvtime på engelsk og ein halvtime på spansk.

- Me parece una idea fantastica, svara Dania. Verre var det ikkje. Eg hadde inngått eit gjensidig gullkanta samarbeid, også kalla intercambio, der eg får øvd meg på å snakka spansk og ho får øvd på engelsk under uformelle møte på café.

Eg var 10 prosent nervøs før den første daten. Kva skal ein prata om? Kva om kjemien ikkje stemmer? Kva om ho legg noko meir i vår vesle tête-à-tête?

Men Dania og eg kom godt overeins. Etter at me fekk avklart at begge hadde kjærast (eller iallfall noko på gang, utan å utdjupa det sjukt mykje) sank skuldrene på plass og det var duka for språkleg utveksling av ypperste klasse.

I enkelte tilfelle er det faktisk litt viktig å avklara at intercambio-møtet ikkje er ein date. Koordinatoren på skulen vår har gjort forsøk på å arrangera intercambio mellom norske og lokale studentar. Men ryktet vil ha det til at det frå nicaraguansk side er flest gutar som er gira på dette, at dei utelukkande er interesserte i å snakka med jenter og at det kanskje ikkje er SPRÅKLEG intercambio dei er mest interesserte i...

Men slike tankar har ikkje Dania, nyfrelst og god som ho er. Trur eg. Det fine med vår intercambio er at ein ikkje treng å ta stilling til slikt. Det går mest i frasar som: "Eg er frå Norge. Eg har ein bror og ei syster. I helga var eg på stranda. Det var muy bien. Muy, muy bien. Sí."

Vel, etter kvart har me blitt NOKO meir avanserte, men ingen av oss er i stand til å kommunisera våre djupaste tankar og kjensler på ein måte som gjer det forståeleg for den andre. Og det er jo faktisk heilt buenísimo.

Siste innspurt for Barrilete!

Innsamlingsaksjonen for Proyecto Barrilete nærmar seg slutten. Førstkommande laurdag samlar me saman det me har fått inn og neste veke blir pengane overlevert til Barrilete.

Tusen takk til alle som har engasjert seg, det nyttar! Me var ein gjeng på Barrilete i dag og prata med Maria, ildsjela bak prosjektet. Då Proyecto Barrilete vart starta i 2004, tok Maria hand om ei gruppe på 25 barn frå fattige familiar, og den spartanske "skulefritidsordninga" heldt til på gata. No, fem år etter, har flokken av born har vakse til 130. Sjølv om Proyecto Barrilete gjer ein svært viktig jobb ved å hjelpa barn med å halda seg på skulen og sørga for at dei har vaksenkontakt, mottar dei ikkje ein córdoba i offentleg støtte. Derfor er slike innsamlingar avgjerandre for at Maria kan halda fram med arbeidet sitt.

Ein del av dei norske studentane her har allereie samla inn pengar til Barrilete på eiga hand. Maria viste oss korleis dei har brukt pengane dei har fått. Dei har mellom anna fått ein ny vask, ein vasskran der barna kan vaska hendene og eit nytt wc.

Men... dei manglar ei dør inn til toalettet, som Maria demonstrerer her:

Det gjenstår med andre ord mykje. Alt kostar pengar, og pengar er det mangel på. Dei mest elementære behova må stettast først. Difor kjem ein del av pengane frå denne innsamlinga til å gå til mat.

Det er tomt for det meste på kjøkenet, og dei siste dagane har barna fått ein liten porsjon spaghetti kvar dag. Difor fekk Maria eit forskudd frå innsamlinga i dag slik at ho kunne kjøpa inn olje, ris, sukker, bønner, mjølkepulver, og gass til komfyren. Maten på Barrilete er ikkje sjeldan det einaste måltidet desse barna får i løpet av dagen. Og dei gangane dei ét heime, får dei oftast berre ris.

I tillegg til dører, treng Maria å få fiksa taket i eit av romma (som også treng eit nytt vindauge). Dei har ikkje medisinskap og ikkje innlagt vatn på kjøkenet.

Dei treng materiale til å setja opp to veggar og dei treng skrivesaker og leiker. Dei treng vifter for å overleva 40 varmegrader og hyller til det spartanske biblioteket.

Lista er lang, og med bidraga som kjem inn kan me hjelpa med mange av tinga som er nemde her.

Siste frist for å vera med på fellesinnsamlinga er fredag. Når innsamlinga er avslutta vil eg skriva litt om kor mykje som kom inn og kva som vart kjøpt. Tusen takk igjen til alle som har bidratt. De har gjort noko veldig viktig for veldig mange.

Corn(y) Islands

Hola muchachos.

¿Que tal?

Denne helga pakka Thomas og eg dei artige snippsekkane våre og sette kursen mot Corn Islands, to små øyer utanfor den karibiske kysten av Nicaragua. Gjekk om bord i dette søte flyet i Managua...

... og halvannan time seinare landa me i noko som var veldig forskjellig frå León og stillehavskysten. Me var i Karibien! Her er det annan mat, andre folk (med ein nesten uforståeleg karibisk spanglish dialekt), andre rytmar, krystallklar sjø og store korallrev.

Me rakk akkurat solnedgangen og ein rask fotoshoot for å dokumentera korleis eg såg ut på 30-årsdagen (det var tilfeldigvis to palmar i bakgrunnen):

Og så tok eg eit fint bilete av Thomas:

Me budde på Big Corn Island, på Hotel Paraiso, der me boltra oss i denne frekke bungalowen:

Det var knallfint å snorkla rett nedanfor hotellet. Tre båtvrak ligg på 0-10 meters djup og av ein eller annan grunn likar all slags fargerik fisk seg sjukt godt rundt dei. Fekk ikkje tak i undervasskamera så eg har rappa eit bilete frå sidene til Hotel Paraiso:

Me var faktisk dei einaste gjestane på hotellet, så me vart godt kjende med dei som jobba der. Mellom anna Nikita (t.h.), ei vakker servitrise med utruleg sprettrumpe (for dei som måtte vera interessert i den slags), og Maria Elena, som må vera ei av dei beste kokkene i Karibien.

Ho diska opp med dei lekraste rettar kveld etter kveld. Me fekk karibisk hummar, heilsteikt fisk, rekespyd - alt med Maria Elena sine magiske, karibiske sausar.

Etter middag tok Maritza (som jobbar i resepsjonen) og hotelleigaren, Mister Ton, oss med ut på livet. På Big Corn Island er det to dagar ein verkeleg bør gå ut. Torsdagar er det country night på Nico's. Country night vil sei at ein spelar 5 reagge/dancehall-låtar, etterfulgt av 5 amerikanske country-låtar, deretter meir reagge og så vidare. I følge Mister Ton er dette for at det skal bli god klinestemning. Det pleier visst å funka. (Mange unge finn kvarandre der, og ting går fort i svingane. Elisa, søstera til Nikita, som også jobbar som servitør på hotellet til Mister Ton, sit igjen som aleinemor for ein gut på fem månader. Faren stakk av då Elisa var gravid og hevda hardnakka at det ikkje var hans unge. Elisa fortalte meg rett fram, på ekstra tung karibisk-engelsk, kor frustrert ho var: "I'd shoot da mothafucka in da face.") På Nico's kan ein óg trekka seg unna dansegolvet og nyta ein iskald øl på terrassen med bølgene skvulpande nedanfor muren. Slik tilbrakte eg dei siste timane på 30-årsdagen min. (Illustrasjonsfoto frå dagen etter:)

Den andre utekvelden ein bør få med seg er laurdagen på Reagge Palace (like ved havna). Eg let bileta snakka for seg sjøl.

Eg kan forresten ikkje la dei snakka HEILT for seg sjøl. På det øvste biletet, vil du, dersom du ser godt etter, kunna sjå meg dansa med stor innleving med eit flott lokalt fruentimmer medan ein ny kompis av oss står og ser på. (I forgrunnen ser du Mister Ton, hotelleigaren. Han fekk all blitzen. Det var dumt!) På det andre biletet har den nye kompisen vår fått føre seg at det er kult å stå på hovudet på dansegolvet (han var 50 år), og på det tredje biletet ser du Thomas og den artige kompisen vår før han drakk fem øl og gjekk ut på dansegolvet (her brukar eg retrospektiv forteljarteknikk). Lat oss gå vidare. Her er eit bilete frå "main street" på Big Corn Island.

Det bur ca 8000 personar på øya. Dersom ein synest det blir litt for mykje, kan ein ta turen til Little Corn Island (berre kalla "Little" av dei lokale). Den enklaste måten å komma seg dit på er ein 30 minutts båttur i denne snasne farkosten:

Husk å setta deg langt bak i båten hvis du ikkje vil få vondt i stumpelumpen - det blir ein del hopping.

Når ein går i land på Little føler ein seg laaangt unna alfarvei, noko som stemmer ganske bra. Her er det ingen bilar, men likevel har dei bygd fartshumpar på "main street". Her er to bilete frå hovudgata (fyren til venstre på det første biletet ville at eg skulle bli med på ein heilt spesiell fest som han skulle ha same kvelden, utan at eg heilt fekk klarheit i kva slags fest det var):

Frå havna kan ein kryssa øya på tvers på 10 minutt. På austsida ligg Casa Iguana, eit hotell med ei temmeleg heftig utsikt frå verandaen. Då me kom fram såg det slik ut:

Paradis! Så drog me for å snorkla på nokre rev som ligg ein 15 minutts symjetur ut frå stranda. Dette er ein av dei finaste stadane å snorkla på øya, blir det sagt. Noko av det første me såg var ein hai av betydeleg storleik. Heldigvis låg han heilt i ro 4-5 meter under oss. (Illustrasjonsfoto:)

Veret skiftar fort i Karibien, og då me kom opp frå sjøen var det solfylte paradiset som møtte oss då me kom, blitt til dette.

Uansett. Her skal eg tilbake. I november, då er regntida over (seier dei som har greie på det). Dette er heilt klart plassen å vera dersom ein har tenkt seg til Corn Islands. Ta absolutt ein tur innom restauranten på Hotel Paraiso på Big Corn og nyt den fantastiske maten til Maria Elena, men kom deg vidare ut på Little, kjenn dagane snigla seg forbi nesten utan puls og nyt kvar augneblink. (Tips frå Maria Elena: dra ikkje åleine til Queens Hill, der bur det ein fyr som likar å rana turistar.)

Og dersom du er redd for skumle kryp er det berre å lukka augene når du går forbi sånne som han her. Sjå også opp for edderkoppar. (Artig?)

Søndag drog me tilbake til sivilisasjonen. Det er forresten veldig koseleg å fly med La Costena. Er du først i køen kan du få sete rett bak pilotane, der er utsikta best.

På gjensyn, Corn Island. Ha ein fisefin dag!

Franske freistingar

Er det èin ting eg saknar med Norge, så er det fiber.

Ein mage som er vant til fullkornspasta, grønnaker og grovbrød slår seg fort vrang etter nokre dagar med loff, som er einstydande med brød i dette landet (dei har eit slags grovbrød på supermarknaden men det smakar bolle). Eg fekk lettare panikk av tanken på 4 månader med loff på tallerkenen. Men fordi gud er stor, har han plassert eit lite mirakel i Leon, berre nokre få kvartal frå Casa Iguana. Eit fransk bakeri! Det heiter Pan & Paz ("Brød & Fred") og kan by på dei lekraste brødprodukt, både i fine og grove variantar.

Det er eit hyggjeleg, europeisk par som driv bakeriet. Han er franskmann og ho er frå Nederland. Dei møttest i Latin-Amerika ein plass og fann ut at dei ville starta eit bakeri i León. Que bien! (Forresten har dei ein veldig fin katt som eg jobbar med å bli betre kjent med.) Opplevelsen av å innta den første grove baguetten med kylling som eg åt på Pan & Paz må ha vore noko i nærleiken av det Ingrid Betancourt følte då ho slapp fri frå FARC-geriljaen. Himmelsk! Sjølve lokalet minner kanskje ikkje om det ein ser føre seg når ein smakar på orda "fransk bakeri" men det gjer ikkje noko. Pan & Paz er the place 2 be 4 breakfast i helgene og ellers når ein måtte få lyst på eit deilig brød. Dei sel både påsmurt og ikkje påsmurt, croissants, quiche, kaffi med mjølk og alskens deilige juices. Så då veit de det.

Dei fattiges SFO treng hjelp

Kvar onsdag i to-tida set eg meg i ein taxi saman med fire andre norske studentar for å gjera ein ørliten innsats i eit ganske lite prosjekt som betyr enormt mykje for mange barn.

Mellom kummerlige murhytter i den fattige bydelen Guadalupe i León ligg eit kvitt, lite hus med barneteikningar på fasaden. Det er huset til leksehjelpprosjektet Proyecto Barrilete, der barn frå fattige familiar kjem for å få hjelp til lekser, for å få seg eit enkelt måltid eller for å leika med andre barn.

Nicaragua er eit av dei fattigaste landa i Latin-Amerika, sterkt prega av ei turbulent fortid. Nesten halvparten av alle innbyggjarane i landet lever under fattigdomsgrensa, svært sårbare for sosiale problem. 20 prosent av innbyggjarane i Nicaragua er analfabetar, men blant dei fattige manglar heile 40 prosent lese- og skrivekunnskapar.

Proyecto Barrilete er eit lite men viktig bidrag for å endra situasjonen i Nicaragua. Staden fungerer som ei slags skulefritidsordning der barn i alderen rundt fire til 18 kan komma når dei har fri eller er ferdige på skulen. Vaksne frivillige hjelper barna med lekser, severer enkel mat (som oftast bønnestuing og frukt) og passar på dei. Målet med prosjektet er å gi alle barna ein trygg og god barndom og få dei til å fullføra skulen slik at dei ikkje endar på gata.

Kvar gong taxien vår stoppar utanfor Barrilete blir me raskt oppdaga av barna. Og kvar gong tek dei mot oss med stor entusiasme. Og sjølv om spansken til dei fleste av oss enno er mildt sagt vaklande, er barna overraskande tålmodige og forklarar oss gjerne fem gonger det dei har på hjartet, heilt til me forstår.

- Ingles! har dei ropt smilande mot meg dei to siste gongane eg var der; dei elskar å læra engelsk. Iallfall heilt til dei blir utålmodige og vil ut og leika eller spela fotball på den vesle jordflekken utanfor huset, der bilar susar forbi hele tida. (Ein gong sprang eg blåaugd ut i vegen etter ein ball som spratt av garde, då eg brått oppdaga at det kom ein varebil rett mot meg. Han tuta og eg forsvann ut av vegen med eit byks. Forhåpentleg er ungane meir observante.)

Alle dei vaksne på Barrilete jobbar på frivilleg basis. Likevel kutta staten nyleg den allereie minimale økonomiske støtta til prosjektet. Det kan få alvorlege konsekvensar for dei fattige barna i Guadalupe. Barrilete treng pengar til bøker, skrivesaker, papir, leiker, mat og andre ting som gjer at dei kan halda fram med å hjelpa barn.

Dersom du er interessert i å bidra, ta kontakt med meg (jan.adland@gmail.com) og spre gjerne ordet vidare. Det vil bli organisert ei innsamling blant alle dei norske studentane her de me oppfordrar familiane i Norge til å bidra med ein slant. Det som er småpengar i Norge er gull verdt i Nicaragua. (For eksempel kostar det meg 3 kroner og 50 øre å ta taxi til Barrilete, ein 10 minutts tur frå huset vårt.)

Støtt Barrilete og gi mange barn ei lysare framtid!

Kåte menn ved foss

Hola guapos!

Lenge sidan no. Kva har skjedd sidan sist? Litt av kvart! Forrige helg drog me til ein svær, økologisk gård like utanfor byen Matagalpa på det nicaraguanske høglandet. ADDAC, ein frivillig organisasjon som mellom anna er støtta av den norske ambassaden, driv gården saman med lokale bønder. I rurale strøk i Nicaragua lever nesten 70 prosent av folket i fattigdom (dei har under 1 US dollar om dagen). Målet med prosjektet er mellom anna å hjelpa bøndene til å driva med differensiert jordbruk, auka inntektene deira og gjera dei mest muleg sjølvhjelpne. I tillegg plantar dei opp att område som har vorte avskoga under den om omfattande sukkerproduksjonen som føregjekk her for nokre år sidan. Eit reslutat av dette er at brøleapar har begynt å slå seg ned i området att.

Ein av dei pissa ned på meg frå treet han sat i. Heldigvis var denne geitekillingen litt hyggelegare (han hadde sikkert dødsangst, men han klarte å skjula det akkurat då Thomas tok bilete).

Elles låg det ein temmeleg idyllisk foss like ved gården. Eg kunne tenkt meg å ha ein slik foss utanfor huset mitt.

I følgje feltsjefen vår, Rigo, er vatnet i fossen det kaldaste vatnet i heile Nicaragua, det heldt vel kanskje 20 grader, og det var ei fryd å bli litt småkald etter 30 minutt med bading og fossdusjing. To av dei lokale gutta hadde sett seg godt til rette på ein stein over kulpen for å ta bilete av jentene medan dei kom opp av vatnet med stive brystvorter. Frekt. (Foto: Thomas Vestrom)

Ein annan ganske fantastisk ting som skjedde på gården var at Thomas hadde sin første solo-ridetur på hest. Det gjennomførte han på ein heilt upåklageleg måte. Hesten var ikkje like happy, trur eg. Han var liksom litt for liten for Thomas.

Då Kristina skulle ri saman med Fernando, gjekk det ein liten jævel i Thomas:

Hvis du vil sjå Thomas saman med eit anna søtt lite dyr, kan du klikka her: http://www.facebook.com/photo.php?pid=9041276&id=764720286

Her prøver Thomas å forsyne seg av frukten ein lagar sjokolade av, for det kom ein slange ned frå treet og sa at det var heilt orden, ikkje noko problem, berre å forsyna seg!

Her er eit tre med gribbar. Dei hadde høyrt at me skulle gå ein lang tur rundt på gården i solsteiken og sat klare med serviettar fint knytt rundt dei slanke, elegante halsane sine.

Ellers har regntida hatt generalprøve og premieren er like rundt hjørnet. Det gjer at temperaturen blir litt lågare, noko som er heilt NYDELEG. Og når det regnar som verst er det berre å nytta på og ta seg ein dusj i det kalde vatnet frå taket.

Denne helga har me vore heime på Casa Iguana, drukke mojitos på Bigfoot, rom og cola på ViaVia - og prøvd å lesa litt. Eg trudde det å læra seg spansk skulle bli grei skuring, men det er så inn i gleden mange uregelrette verb (takk til Stian Tveit for lån av uttrykk), ein del tricky pronomen-bruk og mykje ullen refleksivitet. Kan ikkje alle berre bli enige om å snakka engelsk? Neida. SPRÅK ER GØY! Hasta luego amigos!

PS - Thomas har fått seg ny kjærast. Ho heiter Liv og kjem frå Tromsø.

PS 2 - Husk at du kan klikka på bileta for å sjå ein større versjon!

PS 3 - Ha ein fisefin dag!

PS 4 - Er overlukkeleg over å ha tre månader med Radioresepsjonen til gode på iPoden. Yes Box!

PS 5 - Kjekt med kommentarar (no treng du ikkje lenger ha blogspot-konto for å kommentera!)